الشيخ محمد باقر الشريعتي الأصفهاني
148
تحريرى بر اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسى )
دربارهء حشرهاى بهنام « آموفيل » مىنويسد كه آن حيوان ، كرمى را شكار مىكند و به نقطهاى از پشت او نيش مىزند ، نه آن اندازه كه كرم بميرد و گوشتش فاسد گردد ، بلكه آن اندازه كه بىحس شود و تكان نخورد ، سپس در نقطهء مناسبى از بدن اين كرم تخمگذارى مىكند ، خودش قبل از اينكه بچهها به دنيا بيايند مىميرد ، بچهها از گوشت تر و تازهء كرم تغذيه مىكنند تا بزرگ مىشوند . عجب اين است كه فرزندان با آنكه مادر را هرگز نديده و عمل خارقالعاده او را مشاهده نكردهاند ، پس از آنكه به حد رشد رسيدند ، در موقع تخمگذارى عمل مادر را با كمال دقت و بدون اشتباه تكرار مىكنند ، و چون هرگز نسل پيشين و نسل بعدى اين حشره يكديگر را درك نمىكنند احتمال ياد دادن به هيچوجه نمىرود . راز آفرينش انسان صفحهء 81 دربارهء مارماهى مىنويسد : « اين حيوانات همينكه به مرحلهء رشد رسيدند ، در هر رودخانه و بركه در هر گوشهء عالم باشند به طرف نقطهاى در جنوب جزاير برمودا حركت مىكنند و در آنجا در اعماق ژرف اقيانوس تخم مىگذارند و در همانجا مىميرند . آن عده از مارماهىها كه از اروپا مىآيند هزاران ميل مسافت را در دريا مىپيمايند تا به اين نقطه مىرسند . بچههاى مارماهى كه هنگام تولد از هيچ كجاى عالم خبرى ندارند و فقط خود را در صحرايى بىپايان از آب ديدهاند شروع مىكنند به مراجعت به موطن اصلى خويش ، و پس از عبور از درياهاى بىپايان و غلبه بر طوفانها و امواج و جزرومدها ، دوباره به همان رودخانه يا بركهاى كه والدين آنها از آنجا آمدهاند برمىگردند به طورى كه همهء انهار و درياچههاى جهان هميشه پر از مارماهى است . اين مارماهىهاى جوان پس از آنكه با زحمات و مشقات فراوان خود را به موطن اصلى رساندند در آنجا نشو و نما مىكنند و چون به سن رشد رسيدند بر طبق همان قوانين مرموز و لاينحل به نزديكى جزاير برمودا برمىگردند و اين دور و تسلسل را از سر مىگيرند . اين حس جهتيابى و بازگشت به موطن اصلى از كجا سرچشمه گرفته است ؟ هرگز تا كنون